23 lutego – Światowy Dzień Walki z Depresją
Zatrzymajmy się na chwilę przy temacie zdrowia psychicznego. Depresja jest chorobą – nie „gorszym dniem”, nie „brakiem motywacji” i nie „lenistwem”. Według danych World Health Organization (WHO) należy do najczęstszych zaburzeń psychicznych na świecie i może dotyczyć osób w każdym wieku – również dzieci i młodzieży.
Jak rozmawiać z osobą zmagającą się z depresją?
Rozmowa może być pierwszym i bardzo ważnym krokiem w kierunku wsparcia. W podejściach psychoterapeutycznych (m.in. poznawczo-behawioralnym i humanistycznym) podkreśla się znaczenie empatii, uważności i akceptacji.
Warto:
✔️ słuchać bez przerywania i oceniania,
✔️ nazywać emocje: „Słyszę, że jest Ci bardzo trudno”,
✔️ zadawać pytania otwarte: „Co teraz jest dla Ciebie najtrudniejsze?”,
✔️ doceniać wysiłek: „Dziękuję, że o tym mówisz”,
✔️ zachęcać do skorzystania z profesjonalnej pomocy.
Unikajmy:
❌ bagatelizowania („Inni mają gorzej”),
❌ udzielania prostych rad („Weź się w garść”),
❌ oceniania i moralizowania,
❌ wymuszania natychmiastowej zmiany.
Jeśli w rozmowie pojawiają się treści dotyczące myśli samobójczych, należy potraktować je poważnie i nie zostawiać osoby samej z tym doświadczeniem – to sygnał do pilnego kontaktu z osobą dorosłą lub specjalistą.
Objawy depresji u nastolatków i młodych dorosłych
Objawy mogą różnić się od tych obserwowanych u dorosłych. Badania pokazują, że u młodzieży częściej niż smutek pojawia się rozdrażnienie.
Najczęstsze objawy to:
- obniżony nastrój lub drażliwość utrzymujące się co najmniej 2 tygodnie,
- utrata zainteresowań i przyjemności (anhedonia),
- wycofanie z relacji,
- spadek energii, przewlekłe zmęczenie,
- trudności z koncentracją i pogorszenie wyników w nauce,
- zmiany apetytu i snu (bezsenność lub nadmierna senność),
- poczucie bezwartościowości, nadmierne poczucie winy,
- myśli rezygnacyjne lub samobójcze,
- dolegliwości somatyczne (bóle głowy, brzucha bez wyraźnej przyczyny medycznej).
Rozpoznanie depresji wymaga konsultacji ze specjalistą – nie każda obniżona forma oznacza chorobę, ale każdy długotrwały kryzys emocjonalny wymaga uważności.
Gdzie szukać pomocy?
W sytuacji pogorszenia samopoczucia warto skorzystać z dostępnych form wsparcia:
- pedagog lub psycholog szkolny,
- lekarz rodzinny,
- poradnia zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży,
- ośrodki interwencji kryzysowej.
Bezpłatne linie wsparcia w Polsce:
📞 116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży (czynny 24/7),
📞 800 70 2222 – Centrum Wsparcia dla Osób w Kryzysie Psychicznym,
📞 112 – w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia.
📞 797 909 112 - Ośrodek Interwencji Kryzysowej MOPR w Gdańsku
Jak dbać o dobrostan psychiczny na co dzień?
Psychologia zdrowia oraz terapia poznawczo-behawioralna wskazują, że regularne, drobne działania mogą wzmacniać odporność psychiczną.
- Higiena snu
Stałe pory zasypiania, ograniczenie ekranów przed snem, odpowiednia ilość odpoczynku.
- Aktywność fizyczna
Regularny ruch wspiera regulację nastroju poprzez wpływ na układ nerwowy i hormonalny.
- Relacje społeczne
Budowanie bezpiecznych więzi i rozmowa o emocjach.
- Równowaga między obowiązkami a odpoczynkiem
Planowanie dnia z uwzględnieniem czasu na regenerację.
- Uważność isamowspółczucie
Zauważanie własnych emocji bez oceniania. W psychoterapii podkreśla się znaczenie traktowania siebie z życzliwością, zwłaszcza w trudnych momentach.
- Ograniczanie presji perfekcjonizmu
Akceptacja faktu, że „wystarczająco dobrze” często jest naprawdę wystarczające.
Pamiętajmy
Depresja jest chorobą, którą można i należy leczyć. Wcześnie udzielone wsparcie znacząco zwiększa szanse na powrót do zdrowia. Jako szkoła chcemy budować przestrzeń, w której rozmowa o zdrowiu psychicznym jest czymś naturalnym i bezpiecznym.
Jeśli Ty lub ktoś z Twojego otoczenia potrzebuje wsparcia – nie zostawaj z tym sam_.
Źródła
World Health Organization (2023). Depression – Fact Sheets.
American Psychiatric Association (2013/2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5-TR).
Beck, J. S. (2020). Cognitive Behavior Therapy: Basics and Beyond.
Neff, K. (2011). Self-Compassion.
Narodowy Fundusz Zdrowia – materiały informacyjne dotyczące systemu opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży w Polsce.
